| |
มุย
มุย ในภาษาล้านนาหมายถึงขวาน
ซึ่งเป็นเครื่องมือสำหรับตัด ฟัน ผ่า หรือถากไม้เป็นต้น ประกอบด้วยส่วนสำคัญสองส่วนคือ
ตัวมุยหรือตัวขวานและด้ามมุยคือด้ามขวาน
คำว่า มุย ที่แปลว่าขวานนี้พบว่าใช้เป็นชื่อคนด้วย
ปรากฎในศิลาจารึกจากจังหวัดพะเยาเมื่อ พ.ศ.๒๐๒๗ โดยระบุว่าเจ้าเมืองเชียงรายท่านหนึ่งมีชื่อว่า
"ท้าวมุย" แต่ตามวิธีการเขียนอักษรแบบโบราณนั้น นอกจากอ่านว่า"มุย"แล้ว
ยังอ่านว่า "มุ่ย"หรือ"มุ้ย"ได้ด้วย ซึ่ง"มุ่ย"แปลว่าสีฟ้าอมม่วง คำว่า"มุ้ย"แปลว่าเบิกบาน
แต่ในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ไม่ปรากฏคำว่า"มุย" คงใช้คำว่า "ขวาน"และ"กวาน"(อ่าน"กว๋าน")
อย่างสม่ำเสมอ ทำให้เห็นว่าการใช้คำว่า"มุย"ที่แปลว่าขวานนี้อาจปรากฏในระยะหลังหรืออาจปรากฏในแหล่งอื่นกว่านั้น
พบว่ามีคำว่า มุย
ที่แปลว่าขวานในภาษามอญ ประกอบกับการที่มีมีคำว่า กวานหรือขวานใน ภาษาล้านนาและในภาษาไทยถิ่นอื่นอยู่ด้วยแล้ว
จึงทำให้น่าคิดว่าคำว่า มุยอาจมาจากภาษามอญหรือภาษาอื่นก็ได้
ตัวมุยนั้นทำด้วยเหล็กมีสันหนาเรียวสอบลงเป็นคมขวาน
มีช่องสำหรับสอดด้ามขวานอยู่ที่ส่วนบนของขวานซึ่งมุยที่ใช้งานโดยทั่วไปนั้น
ส่วนที่เป็น "หงอน" และส่วนที่เป็นช่องสำหรับสอดด้ามขวานนั้นจะกินเนื้อที่ประมาณหนึ่งในสามของตัวมุย
ทั้งนี้ ในส่วนที่เป็นตัวมุยนั้นอาจทำให้เป็นรูปลิ่มตรง ๆ ลงไปหรือทำส่วนคมให้กว้างกว่าส่วนสัน
หรืออาจทำให้ส่วนที่เป็นตัวของมุยนั้นป่องตรงส่วนกลางก็ได้
 ลักษณะโดยทั่วไปของมุยอาจแบ่งได้เป็นสองแบบคือ
มุยแง่ม และ มุยแม่
มุยแง่ม : มุยแง่ม
หมายถึงขวานที่มี แง่ม หรือมีส่วนปลายของหงอนแยกเป็นสองแฉก
มุยแม่ : มุยแม่คือมุยหรือขวานที่ทำเป็นรูปลิ่ม
ไม่มีส่วนโค้งและไม่มีหงอน ใช้ได้เฉพาะการฟันกับการใช้สันทุบเท่านั้น มุยม่าน
คือชื่อที่ใช้เรียก มุยแม่ อีกชื่อหนึ่ง
| |
