พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ ฯ
(พ.ศ.๒๓๙๙-๒๔๑๓)

พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ เจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ ๖ เป็นโอรสองค์ที่สองในจำนวน ๕ องค์ของพระเจ้ากาวิละ เดิมชื่อเจ้าสุริยวงษ์ เมื่อได้บวชและลาสิกขาบทแล้วจึงได้ชื่อว่า "เจ้าหนานสุริยวงษ์"

เมื่อพระเจ้ามโหตรประเทศฯเจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ ๕ ประชวรและถึงแก่พิราลัยในปี พ.ศ.๒๓๙๗ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้มีตราขึ้นมาตั้งให้พระญาอุปราชพิมพิสารว่าราชการเมือง แต่ก็ไม่ปรองดองกับเจ้าน้อยมหาพรหม โอรสองค์แรกของพระเจ้ามโหตรประเทศ จนกิตติศัพท์ทราบไปถึงกรุงเทพฯ จึงโปรดเกล้าฯให้เจ้าพระยามุขมนตรี(เกษ)กับหลวงวิสูตร์สมบัติขึ้นมาระงับเหตุการวิวาท และปลงพระศพพระเจ้ามโหตรประเทศฯด้วย เมื่อจัดการเสร็จแล้วจึงได้พาตัวขนานสุริยวงษ์ โอรสองค์ที่สองของพระเจ้ากาวิละ ซึ่งดำรงตำแหน่งพระญาบุรีรัตน์หรือพระญาเมืองแก้วหรือเจ้ารัตนะ หัวเมืองแก้วกับเจ้าน้อยมหาพรหม เจ้าขนานสุริยวงษ์ โอรสพระเจ้ามโหตรประเทศฯ และพระญาอุปราชเมืองนครลำปางลงไปกรุงเทพฯ

ครั้งนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริว่า เมืองนครเชียงใหม่ นครลำพูนและนครลำปางเป็นเมืองประเทศราช เคยมีเจ้าผู้ครองนครมาก่อน จึงมีพระราชประสงค์จะเปลี่ยนตำแหน่งพระญาเป็นตำแหน่ง "เจ้า" ดังนั้น ใน พ.ศ.๒๓๙๙ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนยศพระญาเมืองแก้วสุริยวงษ์ บุตรของพระเจ้ากาวิละขึ้นเป็น เจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ ดำรงนพีสีนคร สุนทรทศ ลักษกระเษตร วรฤทธิเดชมหาโยนางคราชวงศาธิบดี เจ้านครเชียงใหม่ ตั้งเจ้าขนานธัมมปัญโญ บุตรพระญาเชียงใหม่ฅำฝั้นเป็นเจ้าอุปราช ตั้งเจ้าอินทนนท์เป็นเจ้าบุรีรัตน์ (ทรงแก้จากตำแหน่งพระญาเมืองแก้ว) ครั้นเดือน ๑๒ เจ้านครเชียงใหม่ให้เจ้าน้อยหน่อคำ เจ้าน้อยแผ่นฟ้าคุมต้นไม้เงินทองเครื่องราชบรรณาการลงไปทูลเกล้าถวาย จึงโปรดฯ ให้ตั้งเจ้าน้อยหน่อฅำ บุตรพระญาเชียงใหม่ช้างเผือกเป็นเจ้าราชวงศ์ และตั้งเจ้าน้อยแผ่นฟ้าเป็นเจ้าราชภาคินัย เมืองนครเชียงใหม่

ต่อมาใน พ.ศ.๒๔๐๔ เจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ล่องลงไปเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ณ กรุงเทพพระมหานคร ครั้งนั้นทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้เลื่อนเป็นพระเจ้านครเชียงใหม่ ซึ่งในสมัยนี้มีผู้เรียกท่านว่า "เจ้าชีวิตอ้าว" เพราะพระองค์ท่าน มักจะใช้อำนาจเด็ดขาด โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาคดี ถ้าพระองค์ท่านดำรัสว่า "อ้าว" เมื่อใด ก็แสดงว่าบุคคลที่มีความผิดนั้น "คอขาด"

เจ้าหลวงกาวิโลรสสุริยวงษ์ หรือ "เจ้าชีวิตอ้าว" เสกสมรสกับแม่เจ้าอุสา (อุษา) และมี ธิดาสองนาง คือ

๑. เจ้าทิพเกสรหรือเทพไกสร เป็นชายาของพระเจ้าอินทวิชยานนท์และเป็นมารดาของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา

๒. เจ้าอุบลวัณณา เป็นยายของเจ้ากาวิละวงศ์