ส่ง ความคิดเห็น ถึง โลกล้านนา
สนับสนุนโลกล้านนา

 
 

นายบุญเรือง การหมั่น

ครูภูมิปัญญาไทย ด้านการแพทย์แผนไทย

ครูบุญเรือง การหมั่น ปัจจุบันอายุ 53 ปี เกิดเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2492 ตำบลเมืองงาย อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ ปัจจุบันอยู่ที่บ้านเกิด เป็นบุตรของนายเมือง และนางขัน การหมั่น สมรสกับ นางสาวใจดี คนคำ มีบุตร 3 คน เป็นชาย 2 คน หญิง 1 คน

ครูบุญเรือง การหมั่น เป็นผู้ที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับการแพทย์แผนไทย โดยเฉพาะการรักษาแผนโบราณ และยาสมุนไพรไทยซึ่งเป็นทางเลือกหนึ่งในการรักษาสุขภาพ ได้ช่วยบรรเทาทุกข์ให้ผู้ป่วยที่ยากไร้และให้คำแนะนำส่งเสริมให้ชาวบ้านในท้องถิ่นรู้จักรักษาสุขภาพให้แข็งแรง โดยใช้ภูมิปัญญาไทยที่ใกล้ชิดธรรมชาติเป็นหลัก

การศึกษา ชีวิต และการทำงาน

ครูบุญเรือง เกิดในครอบครัวหมอแผนโบราณสืบทอดกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ และบิดา ตลอดจนญาติผู้ใหญ่ข้างมารดาด้วย เนื่องจากครอบครัวมีฐานะยากจนจึงได้เข้าศึกษาในโรงเรียนจบเพียงชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และได้บวชเป็นสามเณรเมื่อมีอายุ 14 ปี ครูบุญเรืองใกล้ชิดกับปู่มาก เวลาที่ท่านไปเก็บพืชสมุนไพรครูบุญเรืองก็จะติดตามไปด้วย และชอบช่วยปรุงยาจากพืชสมุนไพรมากกว่าไปเที่ยวเล่นที่อื่นเหมือนเด็กทั่วไป นอกจากนี้เวลาที่ปู่ไปรักษาคนไข้ ครูบุญเรืองก็จะขอตามไปดูและคอยซักถามในเรื่องที่สงสัยเพื่อให้เข้าใจ

ในปี พ.ศ. 2520 ครูบุญเรืองได้เข้ารับการอบรมเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำตำบลเมืองงายและได้เริ่มช่วยรักษาชาวบ้านโดยใช้วิธีแพทย์แผนโบราณอย่างจริงจังตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 เนื่องจากปู่และบิดาเสียชีวิตลง ครูบุญเรืองจึงตั้งใจสืบทอดความรู้และเจตนารมณ์ของปู่ ในการช่วยรักษาการเจ็บป่วยของชาวบ้าน โดยไม่ได้เรียกร้องค่าตอบแทนใด ๆ หากผู้ป่วยต้องการตอบแทนให้ค่ารักษาก็แล้วแต่กำลังและศรัทธาของแต่ละคนที่ช่วยสนับสนุนส่งเสริมเพื่อให้สามารถให้บริการการรักษาด้วยวิธีแพทย์แผนไทยให้คงอยู่ต่อไป

ครูบุญเรืองได้ขวนขวายหาความเพิ่มเติม โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการรักษาแผนโบราณด้วยสมุนไพรต่าง ๆ และการนวดจับเส้น มีผู้มารักษาเพิ่มขึ้นและทำให้เป็นที่รู้จักกว้างขวางยิ่งขึ้น ครูบุญเรืองได้เข้ารับการอบรมหลักสูตรแพทย์แผนไทยและสอบได้ประกาศนียบัตรประกอบโรคศิลป์สาขาเวชกรรมแผนโบราณ เมื่อปี พ.ศ. 2537 นอกจากนี้ครูบุญเรืองยังสนใจการเรียนรู้ต่าง ๆ ตลอดเวลากล่าวคือ ได้ประกาศนียบัตรหลักสูตรวิชาชีพบัญชีจากโรงเรียนไทยบัณฑิตธุรกิจและการบัญชี ได้เข้ารับการอบมโครงการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและกระบวนการยุติธรรม เข้ารับการอบรมกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับแพทย์แผนไทย จากกระทรวงสาธารณสุข และการฝึกอบรมสมาชิกสภาจังหวัดที่จัดโดยวิทยาลัยการปกครอง กรมการปกครอง เป็นต้น

นอกจากการทำงานในด้านแพทย์แผนโบราณแล้ว ครูบุญเรืองให้การสนับสนุนและช่วยเหลืองานของท้องถิ่นมาโดยตลอด อาทิ เป็นสมาชิกสภาผู้แทนจังหวัดเชียงใหม่ คณะกรรมการของสมาคมแพทย์แผนไทยภาคเหนือ และคณะกรรมการแพทย์แผนไทยแห่งประเทศไทย ปัจจุบันครูบุญเรืองเป็นผู้อำนวยการสถานพยาบาลแผนโบราณบรรเทาทุกข์อำเภอเชียงดาวที่มีการจัดการอย่างเป็นระบบ และมีสวนสมุนไพร ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้ศึกษาหาความรู้ได้ตลอดเวลา

องค์ความรู้และเนื้อหาการถ่ายทอดความรู้

ครูบุญเรืองได้ถ่ายทอดความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยให้แก่กลุ่มบุคคลต่าง ๆ ทั้งที่อยู่ในระบบการศึกษา และนอกระบบ อาทิ นักเรียนโรงเรียนบ้านใหม่ และโรงเรียนชุมชนบ้านเมืองใหม่ ตำบลเมืองงาย สมาชิกกลุ่มชมรมสมุนไพรต่าง ๆ ของอำเภอเชียงดาว ตลอดจน พระ เณร ชาวเขา และผู้สนใจโดยทั่วไป โดยให้ความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ โดยมีเนื้อหาดังต่อไปนี้

  • ด้านยาแผนโบราณ จะสอนให้รู้จักเภสัชวัตถุ ทั้งที่เป็นพืช สัตว์ และแร่ธาตุว่าชนิดใดเป็นตัวยาสามารถใช้รักษาได้ พร้อมทั้งสอนให้รู้จักรสและสรรพคุณของตัวยาต่าง ๆ ว่าตัวยาใดมีสรรพคุณในการใช้รักษาโรคใดได้บ้าง การคัดเลือกและการจัดเก็บยาให้เป็นหมวดหมู่ตามแบบวิธีของแพทย์แผนโบราณ ตลอดจนการปรุงยาแผนโบราณ ซึ่งมีการใช้ตัวยาหลักและส่วนผสมต่าง ๆ รวมทั้งการผลิตยา พร้อมวิธีที่จะนำมารับประทานและขนาดของการรักประทาน
  • ด้านการนวดไทย สอนตามวิธีการนวดแผนโบราณตั้งแต่การวางมือ ให้รู้จักการวางมือให้อยู่ในระดับพอดี สอนให้รู้จักเส้นประธานใหญ่ต่าง ๆ ในร่างกาย และสอนให้รู้จักวิธีนวดซึ่งแบ่งเป็นการนวดผ่อนคลาย การนวดเฉพาะที่ และการนวดผสมระหว่างการนวดผ่อนคลายและการนวดเฉพาะที่ ตลอดจนให้รู้จักสังเกตดูอาการของผู้ป่วยที่ถูกนวดด้วยว่าจะมีกริยาท่าทางอย่างไรและสอบถามอาการเจ็บป่วยของผู้ป่วยไปด้วย
  • ด้านจรรยาบรรณ จะเน้นให้ผู้เรียนทุกคนต้องมีสติ ไม่ประมาทตั้งมั่นอยู่ในศีล 5 อย่าโลภเห็นแก่ลาภหรือทรัพย์สินของผู้อื่นที่เขาได้รับความทุกข์มาขอบริการ ต้องมีความเมตตากรุณาต่อคนไข้ทุกคนที่มาขอรับบริการซึ่งเป็นคุณธรรมและจรรยาบรรณของแพทย์แผนไทย

เกียรติคุณที่ได้รับ

  • ปี พ.ศ. 2540 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เบญจมาภรณ์ช้างเผือก
  • ปี พ.ศ. 2544 โล่เกียรติยศแพทย์แผนไทยดีเด่น ภาคเหนือ จากสมาคมแพทย์แผนไทยแห่งประเทศไทย
  • ปี พ.ศ. 2545 ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 2 ด้านแพทย์แผนไทยจากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายก รัฐมนตรี

(ที่มา: ครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ ๒ ภาคเหนือ. (๒๕๔๕). สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. กรุงเทพฯ : สกศ.)