lannaworld.com
ประเพณีลอยโขมด
การลอยโขมดเป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งที่มีการกล่าวถึงในอดีต โยคกล่าวว่า
คล้ายกับการลอยกระทงแบบทางภาคกลาง
คือมีการจัดเครื่องสักการะและเครื่องอุปโภคบริโภคใส่ในสะเพาหรือเรือที่สร้างขึ้น แล้วปล่อยให้ล่องไปตามกระแสน้ำในวันยี่เพง คือเพ็ญเดือนสิบสอง เห็นว่าน่าจะเกิดจากความเชื่อแต่ครั้งโบราณ ตามตำนานกล่าวว่า เมื่อราวจุลศักราช ๓๐๙ หรือ พ.ศ. ๑๔๙๐ เกิดอหิวาตกโรคที่อาณาจักรหริภุญชัยซึ่งผู้คนล้มตายลงเป็นอันมาก พวกที่ไม่ตายก็ชวนกันอพยพไปอยู่ที่เมืองสะเทิมหรือสุธัมมวดีและต่อไปยังเมืองหงสาวดีเป็นเวลาถึง ๖ ปี ซึ่งในเวลาดังกล่าวบางคนก็ได้มีครอบครัวในเมืองหงสาวดีด้วย เมื่อทราบว่าอหิวาต์ในหริภุญชัยได้สงบลงแล้วจึงได้อพยพกลับคืน เมื่อถึงครบรอบวันที่ได้อพยพไปนั้นจึงได้จัดธูปเทียนสักการะพร้อมทั้งเครื่องอุปโภคบริโภคใส่ สะเพาคือสำเภาหรือกระทงล่องตามน้ำเพื่อระลึกถึงญาติที่มีอยู่ในเมืองหงสาวดี การกระทำดังกล่าวนี้บางท่านเรียกว่า ล่องสะเพา ต่อมาได้ได้ถือว่า เป็นการขอขมาลาโทษต่อพระแม่คงคาอันมีพระคณต่อบรรดาสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย และยังถือถือเป็นการลอยทุกข์ โศก โรคภัย เสนียดจัญไรต่าง ๆ เพื่อความสุขความเจริญแก่ตัวเองและครอบครัวสืบต่อไป ต่อมามีการทำเป็นกระทงเล็ก ๆ อย่างภาคกลางของใครของมัน ใส่ดอกไม้ธูปเทียน และบางคนก็ตัดเล็บและเส้นผมใส่ลงไปเป็นการลอยเคราะห์อีกด้วย
